Σε αντίθεση με την αξιοσημείωτη οικονομική και πολιτική χειραφέτηση που επέφερε το τέλος του Ψυχρού Πολέμου, ο εικοστός αιώνας έληξε με μια χαοτική έκρηξη. H συνάντηση του Παγκόσμιου Οργανισμού Εμπορίου που πραγματοποιήθηκε στο Σιάτλ τον Δεκέμβριο του 1999 υπήρξε παταγώδης αποτυχία. Κι έτσι, ο 21ος αιώνας άρχισε δυσοίωνα.
Γι' αυτό και είναι ενθαρρυντική η σχετική επιτυχία που σημείωσε η συνάντηση του ΠΟΕ στην Ντόχα τον περασμένο Νοέμβριο, στο πλαίσιο της οποίας εγκαινιάσθηκε ένας νέος γύρος εμπορικών συνομιλιών και αποφασίσθηκε η ένταξη της Κίνας. Μετά την αποτυχία του Σιάτλ, η παγκοσμιοποίηση κινδύνευσε να εκτροχιασθεί. H συνάντηση στην Ντόχα έμοιαζε να την επανέφερε στο σωστό δρόμο. Το σύστημα, όμως, παραμένει εύθραυστο. H επιτυχής έκβαση της Ντόχα οφείλεται αναμφίβολα στα γεγονότα της 11ης Σεπτεμβρίου. Τους μήνες πριν από την Ντόχα, η πιθανότητα ενός νέου γύρου φαινόταν περιορισμένη. Τον Ιούλιο η συνάντηση της Ομάδας των Επτά στη Γένοβα σημαδεύθηκε από τις βίαιες εκδηλώσεις διαμαρτυρίας κατά της παγκοσμιοποίησης. Μετά την 11η Σεπτεμβρίου, όμως, οι πολιτικοί ηγέτες αισθάνθηκαν ότι οποιαδήποτε περαιτέρω διαμάχη θα μπορούσε να διακυβεύσει τη διεθνή τάξη. H παγκοσμιοποίηση, η ενοποίηση των αγορών όλου του κόσμου μέσω της ελεύθερης διακίνησης αγαθών, κεφαλαίων, τεχνολογίας, πληροφοριών και εργασίας, είναι σαφώς θετική εξέλιξη. Τα πράγματα δεν είναι, βέβαια, τέλεια. Παραφράζοντας τον Ουίνστον Τσόρτσιλ, μπορεί κανείς να πει ότι η παγκοσμιοποίηση είναι το χείριστο δυνατό σύστημα διεθνούς οικονομικού συντονισμού, αν εξαιρέσει κανείς όλα τα άλλα συστήματα που δοκιμάσθηκαν στη διάρκεια των τελευταίων τουλάχιστον 100 χρόνων, με αποτελέσματα κυμαινόμενα από την καταστροφή μέχρι το χάος.
Το ζητούμενο, δε, είναι να υπεραμυνθούμε της παγκοσμιοποίησης, αλλά να την προωθήσουμε και να την βελτιώσουμε και κατά συνέπεια να θωρακίσουμε τη διαδικασία που άρχισε μετά την Ντόχα. Οσοι αντιδρούν στην τάση για παγκοσμιοποίηση ισχυρίζονται συχνά ότι δεν είναι αυτή καθεαυτή η παγκοσμιοποίηση που τους ενοχλεί, αλλά η παγκοσμιοποίηση που προωθείται από τις επιχειρήσεις. Τι μπορεί να σημαίνει αυτό;
Οι επιχειρήσεις, και συγκεκριμένα οι πολυεθνικές, είναι οι πρωταρχικοί φορείς της παγκοσμιοποίησης. H οικονομική συνεργασία που προωθείται από τα κράτη, όπως αυτή που επιχείρησε η πρώην Σοβιετική Ενωση και οι δορυφόροι της, αποτελούσε μια εναλλακτική λύση αλλά έχει εμφανώς καταρρεύσει. Οι μη κυβερνητικές οργανώσεις μπορεί να εναντιώνονται σε μια διάσταση της παγκοσμιοποίησης, εκείνη της διασυνοριακής διακίνησης πληροφοριών, αλλά όχι και στις υπόλοιπες, όπως είναι η διακίνηση αγαθών, κεφαλαίων, τεχνολογίας και εργασίας. Παγκοσμιοποίηση που δεν προωθείται από τις επιχειρήσεις δεν είναι παγκοσμιοποίηση.
Οι επιπτώσεις της παγκοσμιοποίησης που προωθείται από τις επιχειρήσεις είναι συνολικά θετικές ως προς το κράτος πρόνοιας και την ανάπτυξη των ενδιαφερόμενων χωρών. Υπάρχουν, βέβαια, εξαιρέσεις, όπως είναι οι προδιαγραφές που τηρούν οι πολυεθνικές εταιρείες στις συνθήκες εργασίας, περιβάλλοντος και κοινωνικών εισφορών, που συχνά υπερβαίνουν σημαντικά εκείνες των τοπικών επιχειρήσεων. Αυτό δεν σημαίνει ότι τα στελέχη των πολυεθνικών είναι ηθικώς ανώτερα, αλλά ότι τα θέματα αυτά διέπονται από την καλή επιχειρηματική στρατηγική και τη συλλογιστική του σύγχρονου καπιταλισμού.
Η παγκοσμιοποίηση των αγορών που προωθείται από τις επιχειρήσεις καλλιεργεί την επιχειρηματικότητα, τον ανταγωνισμό, τη δημιουργία θέσεων εργασίας, αλλά και τη δημιουργία πλούτου. H κατηγορία ότι προωθεί τα ολιγοπώλια είναι ανόητη. Σύμφωνα με την Υπηρεσία του OHE για το Εμπόριο και την Ανάπτυξη, πριν από 20 χρόνια υπήρχαν περί τις 6.000 πολυεθνικές εταιρείες. Σήμερα υπάρχουν περισσότερες από 60.000, από τις οποίες οι 10.000 προέρχονται από τον αναπτυσσόμενο κόσμο.
Οι πολυεθνικές γενικά επωφελούνται από την παγκοσμιοποίηση, που μειώνει το κόστος των συναλλαγών, επιτρέπει την πιο αποτελεσματική κατανομή των πόρων, εκλογικεύει και ενισχύει την αλυσίδα της προσφοράς και διευκολύνει τις μεγαλύτερες οικονομίες κλίμακος. Το όφελος και το κέρδος δεν είναι, πάντως, συνώνυμα. Είναι γενικά ευκολότερο για τις εταιρείες να αποσπάσουν μεγαλύτερα κέρδη σ' ένα περιβάλλον προστατευτισμού παρά σε μια ελεύθερη οικονομία αγοράς. Εκείνος που βλάπτεται από τον προστατευτισμό είναι ο πολίτης και κυρίως οι πλέον ενδεείς πολίτες μιας κοινωνίας.
Η Καθημερινη
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου